Recomendamos: Os restos do franquismo en Galiza, de Manuel Monge

Os restos do franquismo en Galiza, de Manuel Monge, é unha obra publicada por Edicións Laiovento.

“Nun primeiro inventario, este libro pon de manifesto que aínda quedan en Galiza sobre 600 símbolos franquistas en 87 concellos: rúas, retratos, placas, esculturas e todo tipo de distincións que exaltan, honran e distinguen golpistas, franquistas e criminais. Fundacións franquistas; malfeitores e servidores da ditadura son premiados con títulos nobiliarios; a familia Franco conserva propiedades que roubou e recibe todo tipo de privilexios; policías torturadores conservan as medallas e incrementan a súa pensión pola actividade criminal na ditadura franquista. Todo isto xa foi denunciado en numerosas ocasións por organizacións internacionais e comisións de dereitos humanos da propia ONU, sen que esas denuncias fosen atendidas polo goberno. A permanencia da simboloxía franquista é unha exaltación das persoas que participaron en 1936 no golpe de Estado contra a República e das que formaron parte dos gobernos da ditadura, colaboraron ou ocuparon cargos de responsabilidade nas distintas institucións do franquismo.”

Pode lerse un fragmento desta obra aquí.

Recomendamos: Galicia contada aos non galeguistas, de Manuel Veiga

Galicia contada aos non galeguistas, de Manuel Veiga, é unha obra publicada por Xerais.

“Por que os galegos somos conservadores? E, ao mesmo tempo, por que se di de nós que somos ambiguos? Se somos un pobo atrasado, por que houbo familias tan emprendedoras como os Fernández? Somos ou non celtas? Existiu ou non o Reino de Galicia? Por que a terra tivo tanta importancia e por que os campesiños foron acusados de maliciosos e litigantes? Por que somos un pobo emigrante e, ao mesmo tempo, unha fábrica de ministros? Cal foi o noso papel nas guerras? É o galego máis vulgar que outras linguas? E que importancia tivo aquel xantar entre Beiras e Fraga? Este libro intenta contestar a todas estas preguntas, sen anteolleiras ideolóxicas. Porque fai falta ter, por fin, respostas que nos sirvan a todos.”

Recomendamos: Português do Brasil. O galego tropical, de Diego Bernal Rico

Português do Brasil. O galego tropical, de Diego Bernal Rico, é un libro publicado por Através Editora.

““Fazia falta um livro como este, que falasse do português brasileiro olhando-o por baixo, por dentro, partindo da vivência da língua, com os seus cheiros e sabores, na confusão das cidades, no escurinho do cinema e com a poeira as ruas. Diego Bernal, após anos morando no Brasil e em Portugal, faz isso de maneira admirável, com a prosa leve e uma sensibilidade afiada. O seu olhar descortina as relações entre o galego e o português brasileiro, como duas pontas de um sistema linguístico histórico, nas palavras mais cotidianas, na topinímia, nas formas de nomear” (Xoán Lagares).
Diego Bernal Rico (Lugo, 1982) É mestre em Filologia Galega pola Universidade da Corunha e pós-graduado em Ensino do Português pola Universidade Nova de Lisboa. Deu aulas em várias universidades do Brasil e Portugal e na atualidade é professor de galego na EOI Jesús Maestro de Madrid. É autor do conto A estória do Apalpador, o carvoeiro mágico do Courel e dos livros sobre língua Remédios para o galego, Dicionário visual Através e Português do Brasil. O galego tropical.”

Recomendamos: Mulleres que (nos) dan que pensar, de África López Souto

Mulleres que (nos) dan que pensar, de África López Souto, é un ensaio publicado por Galaxia.

“Por fortuna, ao longo das últimas décadas vanse destapando nomes femininos nos que fixar a mirada e sobre os que resta moito por escudriñar.
Cómpre sacar á luz mulleres que foron agochadas, esquecidas, banalizadas. Pararnos a pensar con elas e sobre elas. Aprender das máis coñecidas, pero sobre todo das moitas próximas. Coñecer que existiu unha oceanógrafa como Ángeles Alvariño, a primeira almiranta, Sabela Barreto; a primeira farmacéutica galega, Manela Barreiro, as primeiras universitarias. A enumeración é longuísima e aínda será máis. Ampliala é unha forma de construír sororidade, de dar pasos sen ter que ser sempre pioneiras. Tamén seguidoras, seguidores. De moitas desas mulleres, fala este libro.”

Recomendamos: Brevedume, de Xurxo Borrazás

Brevedume, de Xurxo Borrazás, é unha obra de ensaios e pensamentos publicada por Galaxia.

“A Borrazás gústalle pensar que o autor deste libro é el, cando menos unha sorte de primus inter pares nunha táboa redonda na que sentan desde Epicuro a Andy Warhol pasando por Oscar Wilde, Pasolini e Josep Pla, entre moitos outros. Se na cuberta o único nome é o seu, débese a custións de espazo. Pola súa banda, é a economía do tempo a que artella e determina o percorrido das reflexións irónicas, os paradoxos elucidatorios e as certezas imperfectas anotadas desde 1998 a 2018. O libro segue un percurso: o da relación entre quen escribe -e cre que pensa- e o mundo, esa existencia estraña que o escritor ten diante e á que custa manterlle o paso, e o pulso, un mundo que o autor confronta unhas veces con delectación, outras con perplexidade, algunhas con xenreira. As máis, co humor dun desenganado a quen non lle falta achego polo que observa e como homenaxe ás posibilidades que xorden de combinar a razón e a imaxinación nun molde literario. Laiábase Talleyrand de que non dispuxera de tempo abondo para ser breve. O autor desta Vida feita anacos tívoo, velaquí vinte anos estrullados, dixeridos e deitados no papel, que a bo seguro han ter continuidade porque, mentres haxa abraio, haberá literatura.”

Recomendamos: A morte de Galicia, de Isidro Dubert (editor)

A morte de Galicia, coordinada por Isidro Dubert, é unha obra publicada por Edicións Xerais.

“A obsesión que o groso das elites sociais, políticas e culturais amosan dende hai máis dunha década polo suposto «inverno demográfico» que asola Galicia, coincide no tempo co inicio da quinta vaga emigratoria que sacode o país ao longo da súa historia. É a primeira da democracia, pasados trinta anos da ocorrida en 1950-1975, despois do gasto de cuantiosas axudas europeas destinadas dende 1986 a crear emprego, e afecta xa a máis de 380.000 mozos e mozas, un de cada dous con estudos medios ou superiores. A resposta das autoridades galegas a esta importante perda de capital humano e do seu potencial demográfico consistiu na difusión social do natalismo. Unha ideoloxía caracterizada por agochar a emigración e culpar os vellos e as mulleres da pronta «morte de Galicia». Fronte a isto, este libro é un exercicio de «historia crítica» que contrasta o pasado e o presente, o que foi e o que se nos di que é, e será, Galicia. O resultado amosa a enorme capacidade que a vellez e a emigración supuxeron para vertebrar a nosa historia, e xa que logo, para configurar o presente que estamos a vivir. Un presente que, coma o noso futuro, nada ten que ver con esa «morte de Galicia» predicada polos partidarios do natalismo.”

Recomendamos: Na defensa dos animais, de Óscar Horta

Na defensa dos animais, de Óscar Horta, é un ensaio publicado por Axóuxere Editora.

“Interesante ensaio que nos confronta cunha cuestión fulcral: dar pleno respecto só aos seres humanos é unha forma de especismo, nome aplicado á discriminación –análoga a outras coma o sexismo ou o racismo– dirixida cara a quen non pertence a unha certa especie. De resultas do especismo, billóns de animais son explotados e matados de xeitos horrendos. A través dunha intelixente concatenación de argumentacións éticas, exploradas nas súas variadas formas e modos, este libro convídanos a mudar esa situación, póndonos do lado daqueles que non tiveron a sorte de naceren humanos, e dando o paso que precisan, a prol da súa defensa.”

Aquí pode lerse un fragmento da obra.

Recomendamos: #NãoMeKahlo. Feminismo além das redes

#NãoMeKahlo. Feminismo além das redes, é unha obra publicada por Através Editora.

“Este livro tem a sua semente num Hashtag, #MeuAmigoSecreto, cuja intenção era chamar a atenção sobre o machismo daquelas pessoas mais próximas a nós: colegas de trabalho, namorados, amigos, chefes… e serviu para muitas mulheres partilharem os seus relatos gerando numerosas interações.
O coletivo Não Me Kahlo foi a espoleta deste Hashtag e com este livro dão continuidade à energia que gerou. Em doze capítulos, elaborados sobre sólidas pesquisas estatística e bibliográficas, analisam temas como a construção da feminilidade, as mulheres negras, o empoderamento, a sexualidade, a desmitificação da maternidade, a cultura da violação ou os padrões de beleza.”

Recomendamos: Sindo de Olelas, de Xurxo Souto e Pedro Pascual

Sindo de Olelas, de Xurxo Souto e Pedro Pascual, é unha obra publicada por aCentral Folque.

““Olelas ou o asombro. Pedra, cachenas… e concertina. Fenómeno único na Galiza toda. Unha pequena aldea (só sesenta casas) que, por tradición, bailla con este son. Calquera noite de vrao pode soar o vira. Antroido, Matanza, Reis… Non existe (ou existía) celebración, pública ou familiar, na que alguén non pouse os dedos enriba deste instrumento.”
Olelas, concello de Entrimo, provincia de Ourense. Como os seus veciños din ,“unha aldea empoleirada na montaña”. No outro lado dun encoro -todos son familia-, A Várzea xa é Portugal. Terra de músicos. Calquera celebración xira ao redor dun instrumento: “a concertina” (acordeón diatónico).
Como en todas as aldeas contratan unha orquestra o día da festa. Mais aquí o clímax chega xusto no descanso, cando as concertinas soben ao palco e a parroquia enteira baila as danzas que aprenderon dos seus maiores: o vira, o S, e a cana verde.
O gran tocador destes tempos foi Sindo, directamente Sindo de Olelas. Como a maioría dos seus veciños emigrou a Francia (polo verán esta é unha aldea bilingúe, campan nela dous idiomas: o galego e o francés). Por suposto, canda a maleta levou tamén o instrumento. E tanta foi a súa paixón que á volta, cando construíu a casa nova, fixo no salón un pequeno palco para poder tocar en toda celebración.
Deixounos a finais desta segunda década do século XXI. Mais a tradición continúa. Alén dos propios tocadores de Olelas, os fillos de Sindo bailan nos ranchos portugueses de París. E o seu neto espalla por Francia adiante o repertorio destas montañas.”

Recomendamos: Diario sen datas dunha aborixe galega, de Diana Varela Puñal

Diario sen datas dunha aborixe galega, de Diana Varela Puñal, é unha obra publicada por Edicións Laiovento.

“A modo de diario, desde unha perspectiva vivencial, sen ningún tipo de aspiración pretenciosa, abordo os temas que máis me preocupan.
O concepto de identidade, a poesía e a ética son os tres eixos sobre os que xiran estes textos, con distintas manifestacións dentro de cada unha das materias.
No que atinxe á identidade, reflexiono sobre a galeguidade e a noción de nacionalismo desde un punto de vista ontolóxico, baseándome nas propias experiencias.
Da ética, trato cuestións relacionadas coa educación na violencia, no culto ó feo e no inmediato, alicerces que fomentan a deturpación da paisaxe, a concepción do amor en parella ou polos nosos maiores, abandonados como electrodomésticos inservibles.
Asemade reflexiono sobre o acaparamento de ideas nobres (o ben e o mal, o xusto e o inxusto, o lícito ou o prohibido) pola relixión e polos gobernos de calquera signo.
Por último, a poesía, representación total da ética e da dignidade. Unha forma de coñecemento profundo. Como dixo Pessoa: comprender sentindo moito.”

Aquí pode lerse un fragmento deste libro.