Recomendamos: Moza falangueira procura lingua materna, de Carys Evans-Corrales

Moza falangueira procura lingua materna, de Carys Evans-Corrales, traducida por Pepe Coira e Marta Cuba, é unha obra publicada por Laiovento.

““O relato dunha peregrinación á procura da verdade e da identidade a través do son das palabras”. Así define este particular libro de memorias a súa autora, Carys Evans-Corrales (1949-2020), lingüista, profesora, tradutora (traduciu ao inglés numerosos autores galegos: Murado, Pallarés, Sumai, Borrazás…) e protagonista dunha singular peripecia vital.
Con só tres meses de idade deixou o seu Londres natal para se instalar en Singapur, onde o pai conseguira traballo como profesor de Lingua e Literatura. As súas primeiras palabras foron en hainanés, o idioma da muller chinesa que a coidaba. E logo había entrar en contacto co malaio en Kuala Lumpur, co crioulo en Kingston, co galés na terra dos pais, co inglés e as súas infinitas variantes desde York a New Jersey, co galego e o castelán na Compostela do final do franquismo e os inicios da democracia…
A Carys cadroulle vivir, falar e escoitar en países que, coma a propia autora, estaban á procura dunha identidade. Moza falangueira procura lingua materna é o relato vital dunha muller que viviu os idiomas coma “ferramentas para intentar descifrar o mundo e para sabermos quen somos”.”

Aquí pode lerse un pequeno fragmento desta obra.

Recomendamos: A vella compañeira, de Anxo Lugilde

A vella compañeira, de Anxo Lugilde, é unha obra publicada por Luzes.

“Isto non é un libro de memorias. Nin unha autobiografía. É unha crónica, unha reportaxe vital. Anxo Lugilde é un correspondente na súa propia guerra, a que libra desde rapaz contra esa parte de si mesmo que loita contra el, a depresión, a Vella Compañeira. A depresión é coma esas guerras non declaradas, fóra dos titulares, nas que morre máis xente que nas que enchen os telexornais. A depresión ñe unha guerra civil cruenta e soterrada, casa por casa, neurona por neurona, pero na que as vítimas non chaman por ninguén, non expoñen as súas feridas nin as ruínas das súas casa, nin os seus mártires. As vítimas sofren os ataquen no medio do silencio e da vergoña.
XOSÉ MANUEL PEREIRO
Cal é o xeito en que está escrita esta odisea da alma que é a vella compañeira? Que a fai especial? Anxo Lugilde adéntrase máis alá do que semella a liña do inaccesíbel. Alumea o que non está ben visto. Porque adoita ocultarse, porque incomoda ou porque non se deixa ver.
A outra clave está no como se conta esa odisea. Lugilde fala dun exorcismo. Hai unha fusión sutilísima entre a corrente da vida, do pensamento e das palabras. Hai unha dose de humor, de ironía e retranca, que fai milagroso este exorcismo. Un humor dramático, un humor morado, no que, por fin, podemos ver os hematomas das doenzas da alma.
– DO PRÓLOGO DE MANUEL RIVAS

Recomendamos: María Casares. A célebre refuxiada, a descoñecida, de Arancha Estévez

María Casares. A célebre refuxiada, a descoñecida, de Arancha Estévez, é un libro publicado por Aira.

“Centenario de María Casares (1922-2022)
María Victoria Casares Pérez é unha das figuras máis destacadas do século XX e malia todo aínda segue a ser unha descoñecida. Como unha nena «ben» da Coruña, filla dun ministro republicano, acabou por ser unha das grandes actrices de Francia? Por que escolleu para si a cicatriz de exiliada, refuxiada, e nunca volveu a Galicia?
Arancha Estévez escribe esta precisa e evocadora biografía da actriz, quen polas vicisitudes que tivo que atravesar, converteuse tamén en exemplo e metáfora das arelas e pesadelos da historia recente de Galicia. Unha invitación a unha festa, á vida intensa dunha muller que nos segue a fascinar.”
Aquí pode lerse un fragmento da obra.

Recomendamos: Juana de Vega. A muller que desafiou o seu tempo, de Marilar Aleixandre e Emma Pedreira

Juana de Vega. A muller que desafiou o seu tempo, de Marilar Aleixandre e Emma Pedreira, é un libro publicado por Galaxia.

“A tantas mulleres que turraron da vida coas mans e das que non ficou rexistrado o nome, este libro de mulleres das que sabemos os nomes.
A historia de Juana María de Vega é a dos repetidos intentos de revolución liberal ao longo do século XIX, da Constitución de 1812 aos pronunciamentos de Porlier, Del Riego, Torrijos e Solís e os mártires de Carral, que os seus protagonistas pagaron coa vida. Juana, o seu home, Francisco Espoz y Mina, e os seus pais, participaron nestes intentos, o que lles custou multas, cárcere e exilio. Juana de Vega converteu a súa casa da Coruña nun centro intelectual e político e ideou formas de participación na vida pública nun tempo en que isto estaba prohibido ás mulleres. Deixou tamén unhas Memorias que complementan as súas accións en defensa das liberdades coas xustificacións desa loita, e conseguiu amosar que as batallas polas causas perdidas son semente de futuro.”

Recomendamos: María Casares. A impaciencia por vivir, de María Canosa

María Casares. A impaciencia por vivir, de María Canosa, ilustrado por Bea Gregores, é un libro publicado por Bululú.

“Este libro permítenos coñecer a vida de María Casares. Aclamada e admirada como actriz en Francia, sobrepúxose ás adversidades que lle tocou vivir na súa vida persoal; a Guerra Civil e o exilio, o amor tempestuoso e tráxico con Albert Camus -un home casado e un dos intelectuais franceses máis importantes da primeira metade do século XX-, ou a morriña pola infancia feliz en A Coruña, foron o alimento da súa tenacidade por prepararse e estudar no teatro até chegar a converterse nunha icona mundial da interpretación e unha auténtica diva no senso máis amplo da palabra.”

Recomendamos: O voo da curuxa, de Inacio e Iván Suárez

O voo da curuxa, de Inacio e Iván Suárez, é un libro publicado por Demo Editorial.

“Esta obra é un achegamento fascinante aos derradeiros meses de vida de dona Emilia. No seu aspecto gráfico, lémbranos a estética dos gravados clásicos, e consegue cativarnos grazas a un guión maduro e con ritmo narrativo áxil que transita entre o real e o literario, incorporando relatos da propia Pardo Bazán.”

Recomendamos: XelArias. Palabra á intemperie, de Emma Pedreira e Laura Romero

XelArias. Palabra á intemperie, de Emma Pedreira e Laura Romero, é unha obra publicada por Baía Edicións.

“Que é unha poeta? Como nace? Como é no colexio, na casa, na vida?
A través dunha conversa a tres bandas, Emma Pedreira e Laura Romero preséntannos a Xela Arias, poeta, tradutora, docente, letrista e, sobre todo, muller transgresora.
Poemas a dúas voces, colaxes e ilustracións para recuperar e coñecer a figura dunha das nosas voces máis interesantes e, se cadra, máis descoñecidas da literatura.
Di Emma deste libro diferente e un pouco punk:
Non quero facer unha biografía ao uso. Quero falar dunha poeta, que podería ser outra, que podería ser ata eu mesma e non, é Xela e eu con Xela ou Xela en min e, por aí, ando debullando o íntimo dos seus versos nos meus.

Emma Pedreira recita o poema da páxina 38 “ROMPER” coa música de fondo de Zënzar, grupo ao que pertence Laura Romero como baixista. Versión instrumental de Samurai, incluído no seu último traballo Benvidas ao futuro, 2019. O audio pode escoitarse aquí.”

María Canosa asina a súa obra Emilia Pardo Bazán. Unha mente poderosa, o 23 de abril ás 17:00 h.

O venres, sexta feira, 23 de abril, de 17:00 a 18:00 horas, María Canosa asina exemplares da súa obra Emilia Pardo Bazán. Unha mente poderosa, publicada pola Editorial Bululú, con ilustracións de Bea Gregores. Será na Libraría Sisargas (Rúa San Roque, 7, baixo, A Coruña).

“Este libro busca achegar a todos os públicos, aínda que especialmente aos nenos, a figura polifacética de Emilia Pardo Bazán a través de momentos da súa apaixonante vida. Sorprenderanos a nena curiosa e gran lectora, a muller namorada e independente e a autora de carácter, rebelde ao rol que se esperaba de toda dama nun ambiente social e familiar privilexiado. A través da lectura, o estudo e unha capacidade de traballo infinita, conseguiu ser recoñecida no seu tempo sobrepoñéndose, en non poucos momentos, ao desdén de moitos compañeiros e académicos mentres era recoñecida, nacional e internacionalmente, por público e crítica.
A ilustración, creada cunha particular utilización de técnicas tradicionais que combinan debuxo e cores acrílicos de gran forza, inspírase e apoiase, ademais de nos textos sinxelos e ben documentados de María Canosa, en fotos e noticias da época, así como en monumentos e edificios que aínda existen hoxe, buscando recrear o ambiente e lugares que frecuentou a autora cunhas imaxes moi recoñecibles e atractivas.”

Recomendamos: Xosé Seivane. A gaita con maiúscula, de Xosé Manuel Sánchez Rei

Xosé Seivane. A gaita con maiúscula, de Xosé Manuel Sánchez Rei, é unha obra publicada pola Editorial Canela.

“O libro organízase en catro partes. A primeira, denominada convencionalmente Capítulo I, fai un achegamento ao artesán tendo como cerna a súa vida: onde nace, quen era a súa familia, o seu casamento con Fuencisla, como o lembran as persoas que o trataron na Ribeira de Piquín etc. No seguinte capítulo Xosé Manuel Sánchez Rei céntrase de preferencia no desenvolvemento do Obradoiro, desde 1939, en que Seivane constrúe de modo autodidacta a súa primeira gaita, até ao momento en que se produce a unificación en Cambre, pasando polos diferentes locais en que estivo asentado. A terceira das partes proporciona unha aproximación ao fabricante desde as impresións que gardan del persoas vinculadas ao mundo da gaita ou da cultura galega. O Capítulo IV, por súa vez, está alicerzado na compilación de melodías en que el propio volta a ser protagonista, nas cales se diferencian dúas tipoloxías: unhas corresponden a pezas transmitidas, compostas ou interpretadas por Seivane e outras son creacións dedicadas a el; aquelas, máis de corenta, foron transcritas por Daniel Bellón e Pedro Lamas, que desenvolven un traballo caracterizado por un criterioso e escrupuloso rigor. Por último, a derradeira das partes recolle de maneira sintética os aspectos máis relevantes expostos ao longo do traballo, o cal finda coas referencias e fontes documentais que figuran nel citadas.
Os case noventa e un provectos anos que tiña Seivane cando faleceu permitíronlle ser testemuña de profundas transformacións culturais, económicas e políticas que se produciron na sociedade galega. Con independencia da intensidade ou do modo con que as interiorizase ou das lembranzas que podería seleccionar a súa memoria a tal respecto, temos de notar que as experiencias vitais do artesán foron perpasadas pola proclamación do Estatuto de Autonomía da Galiza en 1936, pola devagariñada evolución da escala da gaita desde o antigo sistema modal ao moderno tonal case temperado, pola sublevación fascista e a subsecuente Guerra Civil, pola Segunda Guerra Mundial, pola ditadura, pola reemerxencia na reivindicación política da cultura e lingua galegas nos anos 60-70, pola proclamación da monarquía parlamentar após a morte de Franco, polo desenvolvemento da administración autonómica, polo premeditado acoso ao mundo rural e mariñeiro, polo forte rexurdir da música tradicional e folque nas décadas de 80 e 90 etc. Por iso, aparecen ao longo do texto diversas contextualizacións culturais, históricas, musicais etc. que dan conta da situación do país nalgúns momentos da vida de Seivane.
Outrosí, o traballo foi concibido por Xosé Manuel Sánchez Rei para un público amplo, tanto especializado en diversos graos no mundo da gaita ou da música canto só interesado por simple vontade de coñecemento. De aí que algunhas persoas poidan entender que certos temas son sobradamente recorrentes, os cales, talvez, non o sexan para xente allea á música de orixe tradicional. E mesmo poderá haber xente que achará en falta certas cuestións ou un maior grao de aprofundamento en diversos aspectos, en paralelo a outra que, en confronto, é capaz de considerar que tales temas xa están desenvolvidos de modo suficiente.
No tocante ás fontes de información, o autor procurou, en todo o momento e sempre que posíbel, que os datos achegados estivesen documentados. No xeral, distínguense varias tipoloxías de documentacións: (i) as escritas, isto é, artigos, noticias de prensa, publicacións diversas etc.; (ii) as audiovisuais, ou sexa, programas e documentarios radiofónicos ou televisivos, ben como algunhas gravacións de particulares; e (iii) as orais, quere dicir, rexistros de entrevistas feitas por Xosé Manuel Sánchez Rei principalmente en decembro de 2017 e no verán de 2018. Dentro destes dous últimos tipos (ii)-(iii), e dada a diferente procedencia xeográfica das persoas que axiron como informantes e as consabidas variedades lingüísticas que se detectan, estes treitos orais, quitando algunha puntual excepción, aparecen reproducidos en galego estándar de forma a proporcionaren ao texto unha maior sensación de unidade lingüística. Nestes medios, dado que Seivane se expresaba normalmente en galego e que as máis das entrevistas que lle foron feitas foron vehiculizadas nesta lingua, o autor optou por traducir unha que fora concedida a unha emisora estatal de radio nos anos 80 do pasado século e que se desenvolvera en español. De similar maneira, algún encontro que se realizou total ou parcialmente nesta lingua tamén foi posto en galego.
En síntese, Xosé Manuel Seivane Rivas. A gaita con maiúscula dá conta dos aspectos máis importantes da vida de Seivane, non só do punto de vista da súa faceta como artesán, mais tamén tendo en consideración a familia, as amizades, o seu contexto vital e cultural etc. Unha obra, en definitivo, que se torna indispensábel para as persoas que aman a música tradicional ou que coñeceron Seivane.
O libro, no que colaboran Daniel Bellón e Pedro Lamas, contén, ademais dun álbum fotográfico que abarca a vida familiar e profesional de Xosé Seivane, doce imaxes realizadas en exclusiva para esta publicación polo recoñecido fotógrafo cántabro Vicente Ansola.”

Recomendamos: Ricardo Carvalho Calero. Coraçom de Terra

Ricardo Carvalho Calero. Coraçom de Terra, de Iván Suárez (deseños), Xico Paradelo, Irene Veiga e Carlos Rafael Ramos (roteiro), é un libro de banda deseñada publicado por Demo Editorial e Através Editora.

“Banda Desenhada alicerçada em vários itens da biografia de Ricardo Carvalho Calero: a infância em Ferrol, os estudos universitários em Compostela, a Guerra do 36, a docência em Lugo no Colégio Fingoi, catedrático na USC e a eclosão do reintegracionismo. Tudo orquestrado de forma a mostrar os problemas da situação cultural, linguística e política do país ao longo do século XX e do estado de cousas na atualidade.
A obra arranca em Lisboa, 1996, numha realidade alternativa. Durante o ato de fundaçom da Comunidade dos Países de Língua Portugyesa, Ricardo Carvalho Calero, representante da Galiza e um dos principais intelectuais do galeguismo, imagina, momentos antes de tomar a palavra, como teria sido a sua história e a da sua Terra se o passado tivesse acontecido de umha forma diferente.”